İçindekiler
Bir yemekte tesadüfen başladı
ODTÜ’nün kuruluş hikayesinin başı biraz tuhaf. 1954’te BM uzmanı Charles Abrams, konut sorunlarını incelemek üzere Ankara’ya geliyor. İki ay boyunca gözlem yapıyor. Bir noktada Karayolları Genel Müdürü Vecdi Diker’le bir yemekte karşılaşıyor, sohbete giriyor; Türkiye’nin mimarlık ve planlama eğitimi için bir teknoloji enstitüsüne ihtiyacı olduğunu söylüyor. BM bu fikri benimsiyor, Pensilvanya Üniversitesi’nden G. Holmes Perkins’i görevlendiriyor.
Bu süreçten 15 Kasım 1956’da “Orta Doğu Yüksek Teknoloji Enstitüsü” çıktı: iki yabancı, birkaç Türk öğretim elemanı, İngilizce eğitim ve ilk açılan bölüm Mimarlık. Türkiye Cumhuriyeti’nin beşinci üniversitesi bu şekilde Kızılay’da Emekli Sandığı’na ait küçük bir bina ile TBMM’nin arkasındaki barakalarda başladı.
Baraka yılları 1963’e kadar sürdü. O yıl üniversite Ankara-Eskişehir yolu üzerindeki bugünkü kampüse taşındı. Türkiye’nin ilk üniversite yerleşkesiydi bu.
Bir kampüs değil, bir orman
ODTÜ kampüsü Ankara’daki diğer üniversitelerle kıyaslandığında bambaşka bir şey. 4.500 hektarlık toplam alan; bunun 3.043 hektarı orman. Eymir Gölü kampüsün içinde. Şehir merkezine uzaklık 20 kilometre.
Bu coğrafi gerçek sosyal hayatı belirliyor. Büyük şehirlerin kalabalık, dışa açık kampüs hayatından farklı bir şey bu: kendi kendine yeten, içe dönük bir dünya. Kampüs içinde süpermarket, sağlık merkezi, spor tesisleri, kafeler, sinema salonları var. Öğrenci ODTÜ’ye yerleşiyor; şehre çıkmak bazen haftalarca olmayabilir. Bu kimi için bir ayrıcalık, kimi için bir hapishane.
Türkiye’deki ilkler
ODTÜ tarihinin önemli bir bölümünü “Türkiye’de ilk” fihristi oluşturuyor:
1963’te kampüse taşınma zaten ilkti. 1966’da Türkiye’de merkezi bilgisayar sistemi kuran ilk üniversite oldu. 1968’de kampüs içi kazı bulgularını sergileyen arkeoloji müzesi açıldı; bu da bir ilkti. 1987’de Türkiye’nin ilk teknoparkı ODTÜ Teknopark kuruldu. 1990’da ODTÜ ve KOSGEB iş birliğiyle teknoloji tabanlı girişimlere destek veren TEKMER açıldı. 1993’te Türkiye’nin internete bağlanan ilk noktası ODTÜ oldu.
ODTÜ Teknokent bu alanda sonradan da öne çıktı: 2011, 2012 ve 2013’te üst üste Türkiye’nin en başarılı teknokenti seçildi.
Yapı ve programlar
5 fakülte, 41 lisans programı, 107 yüksek lisans, 69 doktora programı. Fakülteler: Mimarlık, Mühendislik, İdari Bilimler, Fen-Edebiyat, Eğitim. Beş enstitü de var; bunlardan Deniz Bilimleri Enstitüsü Ankara’da değil, Mersin’in Erdemli ilçesinde.
Bunların yanında KKTC’de Kuzey Kıbrıs Kampüsü bulunuyor. Şu ana kadar 150.000’e yakın mezun verilmiş.
Dikkat çeken bir detay: eğitim dili İngilizce. Yalnızca hazırlık sınıfı değil; bütün müfredat Türkiye’nin tek İngilizce eğitim veren büyük devlet üniversitesi olarak ODTÜ üzerinden yürüyor.
Nasıl bir üniversite?
Türkiye’nin en seçici ve en prestijli devlet üniversitesi konumunda yıllardır. Mühendislik, bilişim, mimarlık ve fen bilimleri ağırlığı var. Mezun ağı geniş ve uluslararası; her beş mezundan biri Türkiye dışında yaşıyor. Türkiye’de 650’yi aşkın üst düzey yönetici, 38 büyükelçi ve 30 üniversite rektörü ODTÜ çıkışlı.
Sosyal ve siyasi tarihte de ağırlıklı bir yeri var. Türkiye’nin 1960-80 dönemindeki öğrenci hareketlerinde ODTÜ merkezi bir yerdi. Kampüs birçok kritik olayın mekânı oldu. Bu tarih bugün de kimliğin bir parçası; ODTÜ kültürüne dahil olan her öğrenci bu geçmişin farkında büyüyor.
Dünya sıralaması
QS 2026’da 269.; Türkiye’deki tüm üniversiteler arasında birinci. THE’nin dünya itibar sıralamasında 201-300 bandında, Türkiye’yi temsil eden tek üniversite. QS metodolojisinde akademik itibar, işveren itibarı ve uluslararası araştırma ağında Türkiye lideri. Mühendislik alanında QS ilk 400-450 bandında.
THE genel sıralamasında QS’e göre daha alt sıralarda çıkıyor; bu metodoloji farkından kaynaklanıyor. QS akademik itibar anketine büyük ağırlık veriyor ve ODTÜ bu ölçütte güçlü. Hangi sistemi kullanırsan kullan, ODTÜ Türkiye’nin teknik ve araştırma alanındaki tepe üniversiteleri içinde.
Ünlü mezunlar
Elif Şafak, Uluslararası İlişkiler mezunu; Türkiye’nin en çok okunan ve en çok çevrilen yazarlarından. Ali Babacan, Endüstri Mühendisliği mezunu; bölümden birincilikle mezun olmuş, sonra Ekonomi Bakanlığı, Başbakan Yardımcılığı ve DEVA Partisi’nin kuruluşu. Mehmet Ali Talat, Elektrik Mühendisliği mezunu; 2005-2010 yılları arasında KKTC Cumhurbaşkanı. Erdem Başçı, EE mezunu; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası başkanı. Abdullah Atalar, yine EE mezunu; Bilkent Üniversitesi rektörü. Can Dündar, Siyaset Bilimi yüksek lisans; gazeteci. Alev Alatlı, İstatistik ve Ekonomi; romancı ve deneme yazarı. Onur Saylak, Fizik; oyuncu.
Mezunlar listesinde bir de hatırlanması zor ama önemli isimler var: Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, ODTÜ öğrencisiyken Deniz Gezmiş ile birlikte 1972’de idam edildi. Deniz Gezmiş teknik olarak ODTÜ mezunu değil ama adı kampüsle o kadar özdeşleşmiş ki kendi öğrencilerinin kaynaklarında onun adı da bu listeye giriyor. Bu karışıklık ODTÜ’nün o dönemki siyasi ağırlığını yansıtıyor: okul, bir mezun havuzundan ibaret değildi.
Yorum Yaz